Tesla’nın Full Self-Driving (FSD) sistemi, otomotiv dünyasında hem heyecan hem de tartışma yaratmaya devam ediyor. Sistemin sürüş karakteri kişiden kişiye değişse de, son zamanlarda sosyal medyada yayılan şikayetler, FSD’nin ortak bir özelliği olduğuna işaret ediyor: Kabalık ve agresiflik.
Endişeli bir Tesla sahibi olan Cindy K’nın TikTok’ta paylaştığı viral video, bu durumu açıkça gözler önüne serdi. Cindy, otomobilinin sık sık, önünde yeterli boşluk olmamasına rağmen ani şerit değiştirdiğini ve diğer sürücülerin yolunu kestiğini belirtiyor. Bu durum, kendisi direksiyon başında olmamasına rağmen, trafikteki diğer insanlara karşı kaba ve sorumsuz görünmesine neden olduğu için büyük rahatsızlık yaratıyor.
Sürücülerden Gelen Ortak Şikayetler: “Benimki de Aynı Şeyi Yapıyor”
Cindy K’nın paylaşımı kısa sürede binlerce kişiye ulaşınca, diğer Tesla sahipleri de benzer deneyimlerini yorumlarda dile getirdi. Gelen geri bildirimler, FSD’nin özellikle düşük hızlı dönüşlerde, dur işaretlerinde sağa veya sola dönerken ve yoğun trafikli kavşaklarda şaşırtıcı derecede cesur ve riskli manevralar yapabildiğini gösteriyor.
Bir kullanıcı, hem Model Y hem de Model 3 araçlarının, “karşıdan gelen arabaların önünü keserek dönüş yaptığını” ve sistemin neden tüm arabaların geçmesini beklemediğini anlamadığını belirtti. Bir diğeri ise, aracın ihtiyacı olan şeritten uzak durup, son dakikada aceleci şerit değişiklikleri yaparak kendisini trafikte “dengesiz” gösterdiğinden yakınıyor. Hatta bazı sürücüler, araçları çok agresif hareket ettiğinde utançtan dikiz aynasının arkasına saklanmaya çalıştıklarını bile ifade ediyor.
Değer Katma: Yapay Zekanın Şerit Seçimi Mantığı
Tesla'nın FSD sisteminin bu öngörülemez davranışları, yazılımın temel mimarisiyle yakından ilişkilidir. Geleneksel otonom sürüş sistemlerinin aksine, Tesla’nın uçtan uca sinir ağı (end-to-end neural network) sistemi, trafik kurallarını açıkça kodlanmış kurallar yerine, milyonlarca gerçek dünya videosundan öğrenilen kalıplara dayanarak yorumlar.
- Öngörülü Planlama: FSD, sadece mevcut durumu değil, gelecekteki potansiyel yolları da tahmin eder. Bu, bazen bir insanın yapacağından çok daha erken şerit değiştirmesine veya 'daha hızlı' olacağına inandığı şeride geçmeye çalışmasına neden olabilir (Verim optimizasyonu).
- Sosyal Norm Çatışması: Sistem, trafiği optimize etmeye çalışırken, bir insanın trafikte sergileyeceği 'sosyal sürüş normlarını' (nezaket, sabır, geniş aralık bırakma) göz ardı edebilir, bu da kaba manevralara yol açar.
Şeytanın Avukatı: Beta Süreci ve Gelişim Hızı
Bu tür eleştirilere karşı çıkan daha küçük bir kullanıcı grubu ise, araçlarında öngörülemeyen hareketler yaşamadıklarını belirtiyor. Bu kişiler genellikle, FSD’nin hangi versiyonunun kullanıldığına dikkat çekiyor. Tesla, FSD’yi hala 'Beta' ürünü olarak pazarlıyor ve özellikle son bir yılda, uçtan uca makine öğrenimi üzerine kurulu olan v12 ve v14 gibi yeni versiyonlar, sürüş davranışında önemli iyileşmeler sağladığı iddiasında.
Ancak FSD’nin gelişimi sadece normal trafik davranışlarında değil, aynı zamanda kritik güvenlik senaryolarında da etkileyicidir. Örneğin, kapalı bir pistte FSD Supervised 14.1.7 sürümüyle yapılan bir testte, sistem agresif bir şekilde yaklaşan ve yan çarpışma girişiminde bulunan bir araca karşı başarıyla tepki verdi. FSD etkin Model 3, insan sürücülerin bile zorlanacağı bir hızda ani bir 'swerve' (hızlı yön değiştirme) manevrası yaparak çarpışmayı önledi. Hatta sürekli taciz karşısında özerk bir U-dönüşü kararı alarak agresif araçla aynı yönde gitmekten vazgeçti. Bu tür zorlu testlerin detaylarını ve otonom sürüş performansını daha yakından incelemek için Tesla FSD yan çarpışma testi haberimize göz atabilirsiniz. Bu durum, günlük trafikteki 'kabalık' şikayetlerine rağmen, sistemin tehlike algılama ve çarpışmadan kaçınma yeteneklerinin ne kadar gelişmiş olduğunu gösteriyor.
Tesla, her ne kadar her güncelleme için ayrıntılı şerit seçimi mantığı değişiklikleri yayınlamasa da, yöneticiler, sinir ağları geliştikçe sürüş davranışının 'dramatik bir şekilde iyileşeceğini' ifade ediyor. Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA) ise, sistemin hala sürekli sürücü gözetimi gerektirdiğini ve tüm sorumluluğun her zaman sürücüde olduğunu sık sık hatırlatan geri çağırmalar yayınladı.
Sürücü Sorumluluğu ve Duygusal Çatışma
Cindy K gibi kullanıcılar için meselenin teknik yönü kadar, duygusal yönü de önemli. Araç karar verdiğinde, ancak sorumluluğu ve mahcubiyeti siz üstlendiğinizde, utanç duygusu sahiplik deneyiminin bir parçası haline geliyor. Otonom sürüş teknolojisi hızlı ilerlerken, hala sadece yolları değil, aynı zamanda insan davranışlarını ve sosyal beklentileri de öğrenmek zorunda. Bu, bir yapay zekanın trafik kültürüne adapte olmasının ne kadar karmaşık olduğunun altını çiziyor.
FSD’nin bu tür agresif veya ani manevraları sadece sosyal açıdan utanç verici olmakla kalmıyor, aynı zamanda yolcular üzerinde fizyolojik etkiler de yaratabiliyor. Elektrikli ve otonom araçların ultra akıcı hızlanma ve yavaşlaması ile yapay zekanın beklenmedik hareketleri, yolcularda hareket hastalığı (mide bulantısı) riskini artırıyor. Otonom sürüşün yol açtığı mide bulantısının ardındaki bilimsel gerçekleri ve bu durumla başa çıkma stratejilerini öğrenmek için otonom araçların yol açtığı hareket hastalığı sorununa yakından bakabilirsiniz.
Otonom araçların toplumla çatışması sadece trafikteki agresif manevralarla sınırlı kalmıyor; altyapı ve operasyonel gürültü de önemli bir sorun teşkil ediyor. Örneğin, Kaliforniya’daki Santa Monica’da Waymo'nun otonom taksileri için kurduğu şarj istasyonları, gece geç saatlerde (23:00 - 06:00) sürekli ekipman gürültüleri, bip sesleri ve yanıp sönen ışıklar nedeniyle mahalle sakinlerinin uykusunu bölmüş ve şehir yetkililerini operasyonları derhal durdurma kararı almaya zorlamıştır. Otonom taksilerin şarj istasyonlarından kaynaklanan gürültü şikayetleri ve bu konuda alınan kararlara dair daha fazla detayı Waymo Santa Monica şarj istasyonları gürültü şikayetleri başlıklı içeriğimizde bulabilirsiniz. Bu olay, otonom teknolojinin sadece yazılım değil, aynı zamanda fiziksel yerleşim ve çevresel etkiler açısından da toplumsal kabul görme mücadelesini gözler önüne seriyor.
Sürücüler, gelecek güncellemelerin araçlarını daha az aceleci ve daha 'sosyal' hale getirmesini umuyorlar. Tesla FSD’nin gelişimini ve bu konudaki küresel tartışmaları yakından takip etmeye devam edeceğiz. Bu haber metninin hazırlanmasında InsideEVs’in konuyla ilgili detaylı analizinden yararlanılmıştır: Tesla Full Self-Driving Eleştirileri.
