Türkiye'nin önde gelen teknoloji ve gündem portalı Sen'Nexus olarak, ABD elektrikli araç (EV) pazarında vergi teşviklerinin sona ermesinin ardından ortaya çıkan önemli dalgalanmaları mercek altına alıyoruz. Edmunds'un raporlarına göre, federal vergi kredisinin Ekim ayında sona ermesini takiben, yeni elektrikli araçların ortalama işlem fiyatlarında dikkat çekici bir artış yaşandı. Bu durum, piyasanın sübvansiyonlara ne denli bağımlı olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.

Bu teşviklerin kalkmasıyla birlikte pazar payı keskin bir düşüş yaşadı. Eylül ayında %12'nin üzerinde rekor seviyelerde olan EV pazar payı, Ekim ayında %5 seviyelerine geriledi. Bu dramatik gerileme, pazarın iki yıldan fazla süredir görmediği bir düşüşü işaret ediyor ve bir ayda yaklaşık %57'lik satış hacmi kaybına denk geliyor (Eylül'de 150.000 adet civarında olan satışlar, Ekim'de 64.000 civarına düştü). Bu çalkantılı dönem hakkında daha fazla detay ve güncel haberler için ABD elektrikli araç satışlarının vergi teşviki sonrası düştüğü analizimize göz atabilirsiniz.

Fiyatlarda Anlık Yükseliş ve Leasing Şoku

Vergi kredisinin bitişini takip eden ilk ayda (Ekim), EV alıcıları, 7.500 dolarlık teşvikin ortadan kalkmasıyla doğrudan fiyat artışıyla yüzleşti. Edmunds verileri, ortalama EV işlem fiyatının Eylül ayındaki 60.167 dolardan Ekim'de 65.021 dolara sıçradığını gösteriyor. Bu, neredeyse 5.000 dolarlık bir artışa denk geliyor. Bu durumun kaçınılmaz bir sonucu olarak, alıcıların büyük bir çoğunluğunun yararlandığı araç kiralama (leasing) oranları da sert bir düşüş yaşadı. Leasing, daha önce bu krediden yararlanmanın en yaygın yolu olduğu için, bu düşüş pazarın ne kadar bu finansal yapıya yaslandığını gösteriyor.

Edmunds, Ekim ayında EV alıcılarının daha az fırsat odaklı, daha çok elektrifikasyon adaptasyonuna kararlı olduğunu belirtiyor. Bu durum, tüketicinin EV'ye olan ilgisinin tamamen kaybolmadığını, ancak fiyat hassasiyetinin arttığını işaret ediyor.

Eleştirel Bakış: Pazar Olgunlaşma Sürecinde mi, Yoksa Gerilemede mi?

Bazı eleştirmenler, EV satışlarındaki düşüşü büyük bir felaket olarak yorumlasa da, bu durumun daha derin nedenleri var. S&P Global Mobility gibi kurumlar, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında gerçekleşen yoğun alım çılgınlığının, aslında sonraki aylara ait satışları ‘çaldığını’ belirterek bu durumu ‘EV Hacim Ertelenmesi’ (EV Volume Hangover) olarak nitelendiriyor. Otomobil üreticileri, batarya maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle birçok EV modelinde kârlılık sorunları yaşıyor. Vergi kredisi, bu açığı kapatarak tüketicileri elektrikli araçlara yönlendiriyordu. Kredi kalkınca, üreticilerin gazlı veya hibrit modellere yönelmesi anlaşılabilir bir strateji olarak görülüyor. Hatta bazıları, daha önce duyurulan bazı EV modellerinin iptal edilme ihtimalinin arttığını öne sürüyor.

Bu belirsizlik ortamında birçok büyük üretici, EV büyüme planlarını yavaşlatmak zorunda kaldı. Yaşanan keskin düşüşe tepki olarak bazı markalar üretim kesintisi veya model iptali duyurdu:

• Ford, F-150 Lightning üretimini yıl sonuna kadar durdurma kararı aldı.
• General Motors (GM), Detroit'teki Factory Zero fabrikasında üretimi geçici olarak durdurma ve Chevrolet Bolt üretimini iki vardiyadan bire düşürme kararı aldı. Ayrıca, Ultium batarya fabrikaları da dahil olmak üzere EV operasyonlarında toplamda 3.300 işçiyi işten çıkararak maliyet düşürmeye gitti.
• Acura, sadece bir model yılı sonra ZDX SUV üretimini durdurdu.
• Kia, özellikle ithalat vergileri ve teşvik dışı kalması nedeniyle EV4 sedan modelini süresiz olarak erteledi.

Bu zorlu kararlar, Rivian’ın da iş gücünü yaklaşık %5 oranında azaltmasıyla birlikte, sektördeki genel endişeyi teyit ediyor. Ancak GM, bu darboğazdan çıkış stratejisi olarak uygun maliyetli EV’lere odaklanıyor ve ikonik modeli 2027 Chevrolet Bolt'u 28.995 dolarlık başlangıç fiyatıyla yeniden piyasaya süreceğini doğruladı. Bu kapsamlı üretim kesintileri ve işten çıkarmalar hakkında daha fazla detay için GM elektrikli araç üretim kesintisi ve işten çıkarma kararları analizimize göz atabilirsiniz. Özellikle Kia EV4 örneği, pazarın vergi teşviklerine ne denli bağımlı olduğunu netleştiriyor. 30.000 dolar civarındaki cazip fiyat etiketiyle Tesla Model 3'e rakip olması beklenen EV4'ün ertelenmesinin temel nedenleri arasında, Güney Kore'de üretildiği için 7.500 dolarlık federal vergi kredisinden yararlanamaması ve uygulanan gümrük vergileri yer alıyor. Kia EV4 sedan ABD piyasasının ertelenmesi ve bu ekonomik engeller hakkında daha fazla bilgiye Nexus Haber'den ulaşabilirsiniz.

İyimserlik Nedenleri: Tüketici İlgisi Kalıcı mı?

Tüm bu olumsuzluklara rağmen, iyimser olmayı gerektiren göstergeler de mevcut. Tüketicilerin elektrifikasyona olan genel merakı hala yüksek. Edmunds'a göre, site üzerindeki EV'lere olan ilgi (consideration) Eylül başındaki %12.7'den Ekim ortasında %9.0'a gerilemiş olsa da, bu düşüş büyük bir çöküşten ziyade bir 'normalleşme' olarak yorumlanıyor. Tüketiciler artık daha dikkatli davranıyor, sahiplik maliyetlerini ve şarj altyapısı durumunu daha detaylı değerlendiriyor.

Ayrıca, ABD'de Eylül'e kadar 1 milyonun üzerinde EV satılmış olması, bu kullanıcıların uzun vadede tekrar benzinli araçlara dönmeyeceklerini gösteriyor. Pazarın artık sübvansiyonlar yerine ürünün kendi özellikleriyle ayakta kalması gerekiyor. Hyundai Ioniq 5 gibi modellerin fiyatlarını yeniden düzenlemesi ve teşviklerin bitiminden hemen sonra fiyatları 9.800 dolara kadar düşürmesi, üreticilerin pazara uyum sağlama çabalarının bir göstergesidir. Bu dönemi bir 'satış kıyameti' değil, pazarın 'büyüme sancısı' olarak görmek daha doğru bir yaklaşım olabilir.

Bu analiz, elektrikli araç pazarının ABD'deki mevcut dönüşümünü, zorluklarını ve geleceğe yönelik potansiyelini daha şeffaf bir zeminde incelemektedir.

Kaynak: Bu içerik, Edmunds'un verilerine dayanarak derlenmiş olup, orijinal analize InsideEVs'te yayınlanan makaleden ulaşabilirsiniz.