Son dönemde, küresel iklim teknolojileri (climate tech) pazarında bir 'kış' mevsimi yaşandığına dair yaygın bir algı bulunuyor. Yatırımcıların ve siyasi ilginin azaldığı bu dönem,ironik bir şekilde, dünyanın rekor sıcaklıklarla mücadele ettiği bir zamana denk geliyor. Ancak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, bu karamsarlığa tamamen zıt bir tablo çiziyor ve iklim teknolojilerine yatırım yapmak için şimdiye kadarki en iyi anın yaşandığını iddia ediyor.

IEA'nın on yıl önceki duruşu ile günümüzdeki beklentileri karşılaştıran bu rapor, geleceğe dair küresel beklentilerin ne kadar dramatik bir şekilde değiştiğini açıkça ortaya koyuyor. Bu değişim hızı, iklim mücadelesinde bir dönüm noktasında olduğumuzu düşündürüyor.

On Yılda Değişen Dünya: 2014 vs. Bugün

2014 yılında IEA, karbon kirliliğini kontrol altına almak için herhangi bir uluslararası çaba olmaksızın emisyonların doğrusal olarak artmaya devam edeceğini varsayıyordu. O dönemdeki en iyimser tahminler bile sadece daha düşük bir eğimle artış öngörüyordu. O zaman yapılan projeksiyonlar, önceki yıllardaki trend çizgilerini 2050'ye kadar uzatmaktan ibaretti.

Günümüze geldiğimizde ise tablo şaşırtıcı derecede farklı. IEA'nın güncel 'en kötü durum senaryosu', 2014 yılının 'en iyi durum senaryosuna' eşdeğer hale gelmiş durumda. İşte on yıl önceki ve günümüzdeki emisyon beklentileri (yıllık metrik gigaton CO2 olarak) arasındaki çarpıcı fark:

IEA'nın bugünkü 'işler normal seyrinde devam ederse' tahmini bile, on yıl önceki 'en iyi çaba gösterilirse' tahminine eşit veya daha iyi durumda. Bu, kısa bir sürede gerçekleşen çok büyük bir ilerlemedir.

İnfleksiyon Noktası ve Yatırım Fırsatı

Bu veriler, iklim hedeflerine ulaşma hızımızın yorumlanma biçimine bağlı olarak farklı sonuçlar doğuruyor. Eğer geçmişteki tahminler, bugünkü durumumuza kıyasla aşırı karamsar çıktıysa, bugünün hedeflerine (2050 net sıfır gibi) ulaşma konusundaki mevcut karamsarlık da yanlış olabilir mi?

Bugünkü trend çizgileri 2050 Net Sıfır hedefini büyük bir farkla kaçıracağımızı gösterse de, son on yılda beklentilerin değişme hızına bakıldığında, küresel emisyonların düşüşe geçmesini sağlayacak bir infleksiyon noktasının ortasında olabiliriz. Bu, cebirsel (doğrusal) bir bakış yerine, değişimin oranına (kalkülüs) odaklanmayı gerektirir.

Bu dönüm noktasını destekleyen somut örnekler de mevcut. Almanya'da, hükümetin 2023'te teşvikleri kaldırmasına rağmen elektrikli araç (EV) satışları rekor seviyelere ulaştı. Gelişmekte olan ülkelerde yenilenebilir enerji, ekonomileri yeniden şekillendiriyor. Ayrıca, daha önce emisyon azaltımı taahhüt etmeyi reddeden Çin, emisyonlarının 2030'dan önce zirve yapacağını artık resmi olarak açıkladı.

Teknolojinin Rolü ve Gelecek Vadeden Alanlar

Dünyanın karbon emisyonlarının geleceğine bakış açısının değişmesinde ucuz solar ve rüzgar enerjisi ile birlikte uygun maliyetli bataryalar gibi teknolojiler kilit rol oynadı. Yakın gelecekte ise yatırım iyimserliğini artırabilecek iki ana alan öne çıkıyor:

Ancak bu iyimserliği tetikleyen en büyük zorluklardan biri de yapay zeka (AI) ve genişleyen veri merkezi altyapısının yol açtığı devasa enerji talebidir. Bu doymak bilmeyen ihtiyaç, Meta ve Microsoft gibi teknoloji devlerini radikal adımlar atmaya itiyor; şirketler, uzun vadeli enerji güvenliğini sağlamak ve santral inşasını hızlandırmak amacıyla toptan elektrik piyasalarında ticaret yapma onayı talep ediyor. Bu durum, teknoloji firmalarının sadece enerji tüketicisi olmaktan çıkıp, aktif enerji piyasası oyuncuları haline geldiğini gösteriyor. Teknoloji devlerinin AI'ın enerji ihtiyacını karşılamak için attığı bu adımlar hakkında daha fazla detaya Nexushaber üzerinden ulaşabilirsiniz.

Ancak bu küresel iyimserlik, politika düzeyinde zorluklarla karşılaşabiliyor. Özellikle ABD'de, yeni bir yönetimin Enerji Bakanlığı'nı (DOE) yeniden yapılandırma planları, yenilenebilir enerji ve temiz enerji dağıtımına odaklanan kilit ofisleri kapatıp, ticari füzyon enerjisi çalışmalarını teşvik eden yepyeni bir daire kurmayı öngörüyor. Bu durum, yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılması konusunda belirsizlik yaratsa da, nükleer füzyon gibi yüksek riskli, dönüştürücü teknolojilere yönelik kurumsal desteğin arttığını gösteriyor. ABD Enerji Bakanlığı'nın (DOE) bu kapsamlı yeniden yapılanma ve yenilenebilir enerji ofislerinin kapatılmasıyla ilgili detaylara Nexushaber üzerinden ulaşabilirsiniz.

• Jeotermal Enerji: Sürekli, baz yük enerjisi sağlayarak yenilenebilir enerjinin aralıklı çalışma sorununu çözme potansiyeli.
• Şebeke Optimizasyon Yazılımları: Enerji ağlarının verimliliğini artırarak mevcut kapasitenin daha akıllı kullanılmasını sağlayan çözümler.

Pek çok iklim teknolojisi yatırımcısı için günler hala kasvetli hissedebilir, ancak IEA'nın verileri, karanlığın ortasında parlayan parlak noktaların bulunduğunu gösteriyor. Değişim hızı beklenenden daha hızlı gerçekleşirse, bu alana şimdi yatırım yapanlar için potansiyel kazançlar çok yüksek olabilir.

Not: Bu analiz, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) güncel raporlarına ve küresel iklim teknolojileri pazarındaki değişim oranlarına dair detaylı bir incelemeye dayanmaktadır.