Wall Street Journal'ın (WSJ) gündeme getirdiği iddiaya göre, Elon Musk'ın uzay teknolojisi devi SpaceX, şirketin değerini tam 800 milyar dolara çıkaracak ikincil bir hisse satışı için görüşmelere başladı. Bu dudak uçuklatan rakam, şirketin yakın zamandaki 400 milyar dolarlık değerlemesini ikiye katlamakla kalmıyor, aynı zamanda yapay zeka devi OpenAI'ı geride bırakarak SpaceX'i Amerika Birleşik Devletleri'nin en değerli özel şirketi konumuna getirme potansiyeli taşıyor.

Henüz SpaceX cephesinden resmi bir açıklama gelmese de, bu görüşmelerin başarılı olması halinde teknoloji ve finans dünyasındaki dengeler yeniden şekillenebilir.

Özel Şirketlerin Devasa Değerlemeleri: Yeni Bir Dönem mi?

SpaceX'in bu potansiyel hamlesi, teknoloji sektöründeki daha geniş bir eğilimin en çarpıcı örneği. OpenAI'ın 500 milyar dolarlık, Anthropic'in ise Microsoft ve Nvidia gibi devlerden aldığı yatırımlarla 350 milyar dolara ulaşan değerlemeleri, artık astronomik rakamların sadece halka açık şirketlere özgü olmadığını gösteriyor. Hatta bu yatırım çılgınlığı sadece devlerle sınırlı kalmıyor; eski Google çalışanları tarafından kurulan yapay zeka destekli iletişim koçluğu platformu Yoodli gibi daha niş girişimler bile, kısa sürede değerlemelerini üçe katlayarak yatırımcı iştahının ne kadar geniş bir tabana yayıldığını kanıtlıyor. Bu şirketler, halka arzın getirdiği çeyrek dönemlik raporlama baskısı ve yoğun kamusal denetimden kaçınarak, ikincil hisse satışları aracılığıyla hem erken dönem yatırımcılarına ve çalışanlarına likidite sağlıyor hem de değerlerini katlayarak artırmaya devam ediyor. Bu yüksek tempolu yarışa, bulut bilişim devi Amazon Web Services'in (AWS) de kendi yapay zeka ajanları ve özel donanımlarıyla katılması, sektördeki rekabetin ve yatırım iştahının boyutunu bir kez daha ortaya koyuyor.

Bu Devasa Değerlemenin Arkasındaki Güç Ne?

Peki, bir şirketi 800 milyar dolar gibi bir değere taşıyan temel dinamikler neler? SpaceX'in başarısı iki temel sütun üzerinde yükseliyor:

• Ticari Fırlatma Hakimiyeti: 2002'deki kuruluşundan bu yana yeniden kullanılabilir roket teknolojisiyle devrim yaratan SpaceX, ticari ve devlet destekli uzay fırlatmalarında adeta bir tekel konumunda. Bu durum, şirkete istikrarlı ve öngörülebilir bir gelir akışı sağlıyor.
• Starlink'in Küresel Başarısı: Şirketin alçak yörünge uydu internet hizmeti olan Starlink, Kasım ayı itibarıyla dünya genelinde 8 milyondan fazla aboneye ulaşarak küresel bir fenomene dönüştü. Özellikle internet erişiminin kısıtlı olduğu bölgelerde kritik bir rol oynayan Starlink, SpaceX'in değerlemesindeki en büyük çarpanlardan biri olarak kabul ediliyor.

Eleştirel Bakış: Balon Riski ve Sürdürülebilirlik Soruları

Her ne kadar bu rakamlar heyecan verici olsa da, madalyonun bir de diğer yüzü var. Bu devasa değerlemelerin ne kadar sürdürülebilir olduğu önemli bir tartışma konusu. Özel piyasalardaki bu likidite bolluğu, bir teknoloji balonu riskini beraberinde getiriyor mu? Halka açık piyasaların şeffaf denetiminden uzak bu devasa değerlemeler, olası bir ekonomik yavaşlamada veya piyasa düzeltmesinde ne kadar dayanıklı olacak? Bu sorular, yatırımcıların ve analistlerin aklını kurcalamaya devam ediyor.

Bu endişeler, yapay zeka sektörünün önde gelen isimleri tarafından da paylaşılıyor. Örneğin, listedeki bir diğer dev olan Anthropic'in CEO'su Dario Amodei, sektördeki durumu basit bir 'balon' olarak nitelendirmekten kaçınsa da, bazı rakiplerin finansal risk yönetiminde sergilediği pervasızlığa dikkat çekiyor. Amodei, özellikle OpenAI'ı hedef aldığı düşünülen bir yorumda, bazı oyuncuların 'YOLO' (bir kere yaşarsın) zihniyetiyle hareket ederek akılsızca riskler aldığını ve bu durumun kendisini endişelendirdiğini belirtiyor. Bu eleştiri, devasa yatırımların ve astronomik değerlemelerin ardındaki risk iştahını bir kez daha gözler önüne seriyor.

Sonuç olarak, SpaceX'in 800 milyar dolarlık değere ulaşma potansiyeli, sadece Elon Musk'ın vizyonunun bir kanıtı değil, aynı zamanda özel sermaye piyasalarının ulaştığı yeni seviyenin de bir göstergesi. Anlaşma gerçekleşirse, SpaceX sadece uzay yarışında değil, aynı zamanda dünya ekonomisindeki en değerli şirketler liginde de zirveye oynamaya başlayacak.

Bu haberin derlenmesinde TechCrunch tarafından yayınlanan rapordan faydalanılmıştır.