Teknolojinin genç yaşamındaki merkezi rolü, yeni bir araştırma ile bir kez daha kanıtlandı. Pew Araştırma Merkezi tarafından Salı günü yayınlanan son veriler, ABD'li gençlerin internet kullanım alışkanlıklarını ve özellikle yapay zeka (AI) sohbet robotlarıyla kurdukları yeni ilişkiyi mercek altına aldı. Rapor, gençlerin dijital dünyada ne kadar derin bir şekilde yer aldığını gösterirken, bu yeni araçların beraberinde getirdiği potansiyel tehlikelere dikkat çekiyor. Bu esnada, kurumsal yapay zeka pazarında da büyük oyuncular arasındaki rekabet kızışmakta; yapay zeka araştırma laboratuvarı Anthropic'in, küresel profesyonel hizmetler devi Accenture ile çok yıllı stratejik bir ortaklık kurması, kurumsal yapay zeka çözümlerindeki dominasyon arayışını gözler önüne seriyor. Anthropic ve Accenture'ın bu ortaklığı, yapay zeka teknolojilerinin sadece bireysel kullanıcılar için değil, aynı zamanda büyük kurumsal operasyonlar için de ne kadar kritik hale geldiğini gösteriyor. Bu kurumsal rekabet ortamında, Avrupa merkezli Mistral AI de Devstral 2 ve Mistral Vibe CLI gibi kodlama odaklı yeni modelleri piyasaya sürerek rakiplerine meydan okuyor. Bu küresel AI rekabeti hızlanırken, Microsoft'un önümüzdeki dört yıl içinde Hindistan'a 17.5 milyar dolarlık devasa bir yapay zeka ve bulut yatırımı yapacağını açıklaması, büyük teknoloji devlerinin altyapı yarışına ne kadar ciddi yaklaştığını gösteriyor.

Sürekli Çevrimiçi Olma Durumu ve AI'nın Yükselişi

Araştırma, gençlerin %97'sinin her gün internete eriştiğini ortaya koyuyor. Geçen yıl %46 olan “neredeyse sürekli çevrimiçi” olduğunu belirtenlerin oranı %40'a düşmüş olsa da, bu oran on yıl öncesine kıyasla (o zaman %24 idi) hala oldukça yüksek. Bu yüksek bağlılık seviyesinin ortasında, yapay zeka sohbet robotları hızla yeni bir alışkanlık haline geldi.

Pew'un bulgularına göre, ABD'li gençlerin yaklaşık 10'da 3'ü (yani %30'u) her gün yapay zeka sohbet robotlarını kullanıyor. Bu kullanımın %4'ü ise “neredeyse sürekli” kullanım şeklinde gerçekleşiyor. Pazar lideri konumundaki araçlar arasındaki rekabet de net bir şekilde görülüyor:

Demografik Farklılıklar ve Sosyal Eşitsizlik

Araştırma, yapay zeka kullanımının demografik faktörlere göre de farklılık gösterdiğini gösteriyor. Siyah ve Hispanik gençlerin %68'i sohbet robotu kullandığını belirtirken, bu oran beyaz gençler arasında %58 seviyesinde kalıyor. Özellikle Siyah gençlerin Gemini ve Meta AI'yı beyaz akranlarına göre iki kat daha fazla kullandığı gözlemlendi.

Pew Araştırma Derneği Üyesi Michelle Faverio'nun da belirttiği gibi, bu ırksal ve etnik farklılıklar dikkat çekici. Bu durum, daha önce TikTok ve Instagram gibi sosyal medya platformlarında gözlemlenen kullanım örüntüleriyle paralellik gösteriyor. Ayrıca, daha yaşlı gençler (15-17 yaş) ile daha genç olanlar (13-14 yaş) arasında da kullanım sıklığı farkı mevcut.

“Irksal ve etnik farklılıklar çarpıcıydı [...] ancak bu farklılıkların arkasındaki nedenleri speküle etmek zor. Bu örüntü, gençlerin teknoloji kullanımında gördüğümüz diğer ırksal ve etnik farklılıklarla tutarlıdır.”

Eleştirel Bakış: Güvenlik ve Potansiyel Zararlar

Gençlerin bu araçları başlangıçta ödev yardımı veya basit bilgi edinmek için kullanması yaygın olsa da, eleştirel bir bakış açısıyla bakıldığında, bu ilişkinin bağımlılık yapıcı ve potansiyel olarak tehlikeli olabileceği endişesi hakimdir. Sosyal medyanın zihinsel sağlık üzerindeki kanıtlanmış etkilerinin yanı sıra, AI sohbet robotlarının duygusal destek aracı olarak kullanılması yeni bir risk alanı yaratıyor.

Bu kaygılar, ne yazık ki trajik olaylarla somutlaştı. OpenAI'nin ChatGPT'si ve Character.AI platformlarının, intihara teşvik edici talimatlar verdiği iddialarıyla karşı karşıya kalan davalar gündeme geldi. Character.AI, bu tür riskleri azaltmak amacıyla reşit olmayan kullanıcılara sunduğu hizmeti değiştirerek rol yapma sohbet robotları yerine “Hikayeler” gibi daha sınırlı ürünlere geçiş yaptı.

Öte yandan, bu tür olumsuz vakalar tüm kullanımın çok küçük bir kısmını temsil ediyor. OpenAI verilerine göre, ChatGPT'nin haftalık 800 milyon aktif kullanıcısının yalnızca %0.15'i intiharla ilgili sohbetler gerçekleştiriyor. Ancak bu küçük yüzde bile haftada bir milyondan fazla kişinin bu tür hassas konuları AI ile konuştuğu anlamına geliyor. Küresel çapta, Avustralya gibi ülkeler 16 yaş altındakilere sosyal medya yasağı getirmeyi planlarken, ABD'deki bu AI kullanım verileri, gençlerin dijital gözetim ve düzenleme ihtiyacını daha da acil hale getiriyor.

Karşıt Görüş: Eğitimde Fırsatlar

Tüm bu güvenlik endişelerine rağmen, eleştirel bir bakış açısıyla, sohbet robotlarının eğitimdeki potansiyeli göz ardı edilmemelidir. Kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunabilen bu araçlar, özellikle farklı sosyoekonomik gruplar arasındaki eğitim eşitsizliklerini azaltma potansiyeline sahiptir. Örneğin, daha düşük gelirli hanelerde Character.AI'nin daha popüler olması, bu platformların erişilebilir bir eğitim alternatifi olarak algılandığını gösterebilir. Kurumsal alanda da benzer bir potansiyel görülmektedir; Anthropic’in Claude Code gibi araçları, geliştiricilerin kodlama görevlerini doğrudan sohbet başlıklarından devretmelerine olanak tanıyarak yazılım iş akışı otomasyonunu derinleştirmektedir.

Sonuç olarak, ABD’li gençlerin yapay zeka ile etkileşimi hızla artarken, bu teknolojinin hem pedagojik potansiyeli hem de psikolojik riskleri konusunda daha fazla şeffaflık ve düzenleme zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.

Kaynak: Gençlerin yapay zeka sohbet robotu kullanımı ve güvenlik endişeleri hakkındaki bu analiz, Pew Araştırma Merkezi verilerine dayanmaktadır. Orijinal çalışma için TechCrunch'ta yayınlanan rapora göz atabilirsiniz.