Yapay zeka (YZ) sektörü, son birkaç yıldır Silikon Vadisi'nden küresel ekonomiye uzanan devasa bir yatırım iştahıyla besleniyor. Ancak bağımsız piyasa araştırma firması Macrostrategy Partnership'in kıdemli analisti Julien Garran, bu coşkunun basit bir 'balon' olmanın ötesine geçtiği konusunda yatırımcıları uyarıyor. Garran'a göre, YZ'ye yapılan mevcut yatırımlar, tarihin en büyük finansal balonunu oluşturuyor ve potansiyel patlama, 2000 yılındaki Dotcom çöküşünden 17 kat, 2008 Subprime Mortgage krizinden ise 4 kat daha yıkıcı sonuçlar doğurabilir.

Bu iddia, kâr etmemiş olmasına rağmen değeri 500 milyar dolara ulaşarak dünyanın en büyük start-up'ı unvanını alan OpenAI gibi devlerin hızla yükselişiyle birlikte, yatırım dünyasında ciddi bir tartışma başlatmış durumda. OpenAI'ın bu değerlemesi, daha önce 400 milyar dolar tahmini değere sahip olan Elon Musk'ın SpaceX şirketini bile geride bıraktı. Garran ve ekibi, yapay zeka sektöründe yaşanan bu aşırı değerlenmenin, küresel ekonomiyi dengesizliğe sürükleyen bir 'kaynakların yanlış tahsisi' problemine işaret ettiğini belirtiyor.

17 Kat Daha Büyük: Garran'ın Korkutucu Hesabı

Eski UBS emtia stratejisi ekibi lideri olan Julien Garran, bu çarpıcı rakamlara ulaşmak için Wicksellian diferansiyelini kullanarak GSYİH açığını hesaplıyor. Bu analiz metriklerine göre, 2008 krizi öncesinde ekonomideki yanlış tahsis oranı GSYİH'nın yaklaşık yüzde 18'ini oluşturuyordu. Ancak Garran, yapay zeka, gayrimenkul ve risk sermayesi yatırımlarını içeren mevcut tabloda bu oranın yüzde 65 gibi akıl almaz bir seviyeye yükseldiğini öne sürüyor.

Yapay Zeka Gerçekten Ne Vaat Ediyor? İyimserlerin Sesi

Her ne kadar Garran’ın uyarıları ciddi olsa da, yapay zeka devriminin potansiyelini savunanların görüşleri de güçlüdür. Optimist cephe, YZ'nin tıp, bilim ve endüstriyel süreçleri kökten değiştirecek bir teknoloji olduğunu savunuyor. DeepMind CEO'su, Yapay Genel Zekanın (AGI) 5 ila 10 yıl içinde gelebileceğini ve bunun, Sanayi Devrimi’nden 10 kat daha büyük ve 10 kat daha hızlı bir küresel değişime yol açacağını iddia ediyor. Bu iyimser görüşe katılan bir diğer önemli isim de Nvidia CEO'su Jensen Huang’dır. Huang, yapay zeka altyapısının inşası için duyulacak devasa ihtiyaç nedeniyle, veri merkezleri ve yonga fabrikaları için elektrikçi ve tesisatçı gibi nitelikli zanaatkarlara olan talebin patlama yaşayacağını öngörüyor. Ona göre, AI'ın büyümesi, doğrudan fiziksel altyapıya bağımlı olup, ekonominin nitelikli zanaat segmentinin önümüzdeki on yıl boyunca büyümesini sağlayacaktır. Bu konuya dair detaylı analiz için Nexus Haber'in Yapay Zeka ve iş piyasası hakkındaki haberini ziyaret edebilirsiniz.

OpenAI CEO’su Sam Altman dahi, 'Balonlar yaşandığında, akıllı insanlar küçük bir gerçek çekirdeği hakkında fazlasıyla heyecanlanırlar' diyerek, temkinli yatırım çağrısı yapmıştı. Bu durum, sektörün içindeki liderlerin dahi mevcut hype'ın farkında olduğunu gösteriyor. Altman ayrıca bu yatırım çılgınlığını 'biraz çılgınca' olarak nitelendirmiş ve 'Birileri akıl almaz miktarda para kaybedecek' uyarısında bulunmuştu.

Azalan Getiri ve Artan Maliyetler

Julien Garran, analizini sadece teorik misallokasyon oranlarına dayandırmıyor; YZ teknolojilerinin pratik uygulamadaki verimsizliklerine de dikkat çekiyor. Garran'ın vurguladığı kilit noktalar şunlardır:

• Düşük Başarı Oranı: Bir yazılım şirketindeki çalışmalara atıfta bulunan analist, YZ’nin görev tamamlama oranının %1.5 ile %34 arasında değiştiğini ve zaman içinde başarının güvenilir bir şekilde tekrarlanamadığını belirtiyor.
• Yüksek İşlem Gücü Maliyeti: Büyük Dil Modellerini (LLM) en çok kullanan kullanıcıların, bu şirketlere aylık abonelik ücretlerinden çok daha fazla işlem gücü maliyeti çıkardığı bildiriliyor. Bu durum, OpenAI'ın dahi, yalnızca beş yıl içinde Oracle ile 300 milyar dolarlık devasa bir hesaplama gücü (computing power) anlaşması imzalaması ve hâlâ zarar ediyor olması gibi gerçekler ışığında, YZ şirketlerinin kısa vadede kârlılığa ulaşmasını zorlaştırıyor.
• Durgunluk Sinyalleri: Ticaret Bakanlığı verilerine dayanan başka bir ekonomistin grafiği, büyük şirketler arasında yapay zeka adaptasyonunun aslında azaldığını gösteriyor.

Garran, 'LLM'lerin ne zaman sert bir şekilde azalan getiriye ulaşacağını tam olarak bilmiyoruz' diyor ve ekliyor: 'Eğer bir geliştirici, önceki modelden 10 kat daha maliyetli, ancak çok az daha iyi bir model yayınlarsa, o zaman bir duvara çarptığımızı anlarız.'

Sonuç: Kritik Bir Dönemeçteyiz

Julien Garran, firmanın uzun süredir YZ yatırımları konusunda muhafazakâr bir duruş sergilediğini ve müşterilerine aşırı yatırım yapmaktan kaçınmalarını tavsiye ettiğini belirtiyor. Bu eleştirel ses, YZ'nin kaçınılmaz bir devrim olduğu yönündeki genel kanının aksine, piyasada yavaş yavaş değişen ruh halini yansıtıyor. Yapay zeka, vaat edildiği gibi dünyayı değiştirebilir; ancak mevcut değerlemelerle bu değişimi finanse etme şeklimiz, küresel ekonomiyi benzeri görülmemiş bir 'deflasyonist çöküş' bölgesine itme riski taşıyor.

Bu haberin kaynağı ve daha detaylı İngilizce analizi için: PC Gamer: AI Balonu Analizi