Yapay zeka teknolojileri, yaratıcılık dünyasını dönüştürürken, eğitim verisi kaynaklı telif hakkı sorunları da küresel bir krize dönüşmeye başladı. Bu tartışmanın son halkası, Japonya’nın önde gelen oyun, film, müzik ve animasyon şirketlerini çatısı altında toplayan İçerik Denizaşırı Dağıtım Derneği (CODA) ve yapay zeka devi OpenAI oldu.
Square Enix, Bandai Namco, FromSoftware’ın çatı şirketi Kadokawa Corporation ve Cygames gibi sektörün devlerini barındıran CODA, OpenAI’a resmi bir talep göndererek, yeni metinden videoya modeli olan Sora 2’yi eğitmek için üyelerinin içeriklerini izinsiz kullanmayı derhal durdurmasını istedi.
Sora 2’nin Çıkışı ve Tartışmaların Başlangıcı
OpenAI’ın metinden videoya teknolojisindeki son yinelemesi olan Sora 2'nin piyasaya sürülmesi, özellikle Japonya merkezli yaratıcı içeriğe olan belirgin yakınlığı nedeniyle hemen dikkat çekti. Teknoloji eleştirmenleri, Sora 2’nin özellikle Japon animasyon stili olan Studio Ghibli tarzına benzer, ruhsuz kopyalar üretebildiğini belirtmişlerdi.
Bu durumun ne kadar hassas olduğunu gösteren en çarpıcı anlardan biri, OpenAI CEO’su Sam Altman’ın yer aldığı ve arka planda Pokémon karakterlerinin koşuştuğu bir Sora 2 videosunun paylaşılmasıydı. Altman, videonun altına “Umarım Nintendo bize dava açmaz” notunu düşerek mizahi bir dille telif sorunlarına işaret etmişti. Ironik bir şekilde, 2002 yılında korsanlıkla mücadele etmek ve Japon içeriğini dünya çapında tanıtmak amacıyla kurulan CODA’nın üyeleri arasında Nintendo bulunmasa da, meşhur Studio Ghibli yer alıyor.
CODA, yazılı talebinde, “Sora 2 tarafından üretilen içeriğin büyük bir kısmının Japon içeriğine veya görsellerine büyük ölçüde benzediğini doğruladık. Bunun, Japon içeriğinin makine öğrenimi verisi olarak kullanılmasından kaynaklandığını tespit ettik” ifadelerini kullandı.
Japon Hukukuna Göre Opt-Out Sistemi Geçersiz
CODA’nın OpenAI’a gönderdiği ihtar, sadece bir durdurma talebinden ibaret değil, aynı zamanda olası bir yasal sürecin de sinyalini içeriyor. Dernek, Sora 2 gibi belirli telif hakkıyla korunan eserlerin çoğaltıldığı veya benzer şekilde üretildiği durumlarda, makine öğrenimi süreci sırasındaki çoğaltma eyleminin dahi telif hakkı ihlali teşkil edebileceğini savunuyor.
OpenAI’ın daha önce telif hakkı sahiplerine ‘opt-out’ (kullanım dışı bırakma) sistemi sunarak sorumluluktan kaçınabileceği yönündeki düşüncesi, Japonya’daki mevcut hukuki çerçeveyle çatışıyor. CODA, Japon telif hakkı sistemine göre, telifli eserlerin kullanımı için genellikle önceden izin alınması gerektiğini ve sonradan itiraz yoluyla ihlal sorumluluğundan kaçınma sistemi bulunmadığını açıkça belirtti. Bu, OpenAI'ın küresel stratejilerinde ciddi değişiklikler yapmasını gerektirebilecek önemli bir hukuki baskıdır.
Şeytanın Avukatlığı: Dengeli Bir Bakış Açısı
Peki, OpenAI bu verileri neden kullanıyor? Yapay zeka modellerinin, özellikle de Sora 2 gibi üst düzey video üretim araçlarının eğitilmesi, yüz milyonlarca görsel ve video verisi gerektiriyor. Bu kadar büyük ve çeşitli bir veri setini tamamen lisanslı kaynaklardan sağlamak hem maliyetli hem de lojistik açıdan neredeyse imkansızdır. Bu durum, OpenAI gibi şirketleri, telif hakkı konusunda gri bölgelere itiyor.
Bu yüksek yazılım ve telif maliyetlerine ek olarak, yapay zeka patlaması donanım piyasasında da ciddi bir krize neden oluyor. Yapay zeka modellerinin çalıştırılması için gerekli olan veri merkezleri ve yüksek performanslı bilgi işlem (HPC) sistemleri, özellikle bellek (RAM) ürünlerine olan talebi rekor seviyelere çıkardı. Bu donanım krizi, sadece maliyetlerle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda siyasi bir savaşa da dönüşüyor. Nitekim, ABD'nin eski başkanı Donald Trump, Nvidia'nın çığır açan Blackwell yapay zeka çiplerinin Çin de dahil olmak üzere ABD dışındaki hiçbir ülkenin erişimine açılmaması gerektiğini savunarak, ABD'nin bu teknolojide mutlak tekel kurma arzusunu netleştirdi. Sektör analizleri, yapay zeka talebi yüzünden 2026 yılının ilk yarısı boyunca DDR5 RAM fiyatlarında her çeyrekte %30 ila %50 arasında şok edici artışların beklendiğini gösteriyor. Bu durum, sadece içerik üreticilerini değil, aynı zamanda yapay zeka altyapılarını sürdürmek zorunda olan teknoloji devlerini de yüksek maliyetlerle karşı karşıya bırakıyor.
Değerlendirme: Yaratıcılık Sektörünün Geleceği
Japonya, küresel kültür ihracatında (özellikle anime, manga ve video oyunları) kritik bir rol oynuyor. Eğer CODA bu yasal mücadeleyi kazanırsa, bu karar sadece OpenAI'ı değil, Google'dan Meta'ya kadar tüm yapay zeka geliştiricilerini etkileyebilir ve yapay zeka eğitim verilerinin elde edilme yöntemlerini kökten değiştirebilir. Bu, fikri mülkiyet sahiplerinin lehine bir dönüm noktası olabilir, ancak aynı zamanda yapay zeka gelişim hızını yavaşlatma potansiyeli de taşır.
CODA’nın Açık Talepleri
CODA’nın OpenAI’dan resmi olarak talep ettiği iki ana madde bulunuyor:
- İzinsiz Kullanımın Durdurulması: CODA üyesi şirketlerin içeriklerinin, izin alınmadan yapay zeka eğitimi için kullanılmamasının sağlanması.
- Telif İhlali Taleplerine Yanıt: CODA üyesi şirketlerin, Sora 2'nin çıktılarıyla ilgili telif hakkı ihlali iddialarına ve sorularına samimi bir şekilde yanıt verilmesi.
Sam Altman daha önce, Pokémon'lu videosunun ardından, telif hakkı sahiplerine Sora 2’de karakter üretimi konusunda daha hassas kontrol imkanları sunacaklarını vadetmişti. Ancak CODA’nın bu resmi talebi, Altman’ın vaatlerinin ötesinde, yasal bir çerçevede çözüm arayışını zorunlu kılıyor.
Bu gelişme, yapay zeka şirketlerinin kitle kaynaklı verilere erişim iştahı ile yaratıcı endüstrinin fikri mülkiyetini koruma çabaları arasındaki gerilimin küresel çapta ne kadar ciddileştiğini gösteriyor. Konuyla ilgili OpenAI'dan gelecek resmi bir açıklama, sürecin yönünü belirleyecektir.
Kaynak: Yapay zeka etiği ve telif hakkı krizine dair detaylı bilgilere Square Enix, Bandai Namco ve Kadokawa’dan OpenAI’a Telif Hakkı İhtarı haberinden ulaşabilirsiniz.
