Oyun endüstrisinin en tanınmış ve vizyoner isimlerinden Hideo Kojima, son denemesinde kariyerinin ve yarattığı oyun evrenlerinin temelini oluşturan şaşırtıcı bir kaynağı işaret etti: 1970 yılında Japonya’nın Osaka şehrinde düzenlenen Dünya Fuarı (Expo ’70). Japon dergisi An-An için bir makale kaleme alan Kojima, çocukluğunda defalarca ziyaret ettiği bu fuarın, yalnızca teknolojiye bakış açısını değil, aynı zamanda *Metal Gear* ve *Death Stranding* gibi küresel çaptaki başyapıtlarının felsefesini de şekillendirdiğini dile getirdi.
1970 Expo: Bir Çocuğun Gözünden Gelecek Vizyonu
“İnsanlık İçin İlerleme ve Uyum” temasıyla düzenlenen Expo ’70, 76 ülke ve 32 kuruluşu ağırlayarak o dönem için benzersiz bir küresel buluşma noktası olmuştu. Kojima, ilkokulu bitirdiği yıl açılan fuara onlarca kez gittiğini ve bu deneyimin hayatında bir milat olduğunu belirtiyor. Onun için 1970, hayatının “Milattan Önce” ve “Milattan Sonra”sını ayıran bir çizgiydi.
“O fuar bana dünyanın dört bir yanından gelen ülkelerin, ırkların, dinlerin ve geleneklerin çeşitliliğini gösterdi. Eğer o fuar olmasaydı, benim geleceğe yönelik yaklaşımım ve küreselcilik anlayışım asla gelişemezdi. Ne ‘Metal Gear’ ne de ‘Death Stranding’ yaratılabilirdi.”
Özellikle fuarın tema şarkısı olan Haruo Minami’nin ‘Sekai no kuni kara konnichiwa’ (Dünyanın Her Yerinden Merhaba) şarkısına takıntılı olduğunu belirten Kojima, şarkının sürekli tekrar eden “merhaba” ve sınırların ötesinde “el ele tutuşma” mesajının, oyunlarının temel temasını, yani kopuk bir dünyayı yeniden birleştirme arzusunu doğrudan yansıttığını vurguluyor.
2025 Expo ve 'Vizyon Eksikliği' Eleştirisi
Kojima, kariyerine ilham veren bu etkinliğin devamı niteliğindeki Expo 2025’i ziyaret etme fırsatı buldu. Ancak deneyimlediği şey, geçmişin heyecanından uzaktı. 2025 fuarı, 55 yıl içinde “küreselciliğin” ve “gelecek vizyonlarının” nasıl değiştiğini görmek isteyen Kojima için büyük bir hayal kırıklığı oldu.
“Çocukken hissettiğim muazzam gelecek duygusunu alamadım. Heyecan verici değildi. Sadece sonsuz, tahmin edilebilir bir yarın uzayıp gidiyordu. Hayalini kurduğum ‘gelecek’ – robotlar, görüntülü telefonlar, yürüyen bantlar – zaten yaygınlaştı. Bu fuarın tanıttığı yarın, çocukların zaten tanık olacağı bir yarın.”
Bürokratlarla Çatışma: 'Paramız Yok' Cevabı
Kojima’nın hayal kırıklığı sadece sergilenenlerle sınırlı değildi. Altı yıl önce, fuar komitesinden “genç bürokratlar” Kojima’yı ziyaret ederek Expo 2025 için fikirlerini sordu. Kojima, mekanın ulaşımının dahi “gelen 22. yüzyılı” çağrıştırması gerektiğini savunarak, oyun geliştiricisi perspektifiyle çeşitli iddialı ve fütüristik fikirler sundu.
Ancak organizatörlerin tepkisi, Kojima’nın vizyonunun önündeki engeli ortaya koydu. Kojima, “Bu bürokratlar sadece buruk bir şekilde gülümsediler ve ‘Paramız yok’ dediler. O zamandan beri onlarla hiçbir temasım olmadı,” diyerek fuar komitesinin hırs eksikliğini eleştirdi.
Kaçırılan Ay Kayası ve Kişisel Hesaplaşma
Kojima’nın Expo 2025’ten duyduğu hayal kırıklığının bir diğer kişisel nedeni ise 55 yıl öncesine dayanıyordu. 1970’te, Amerikan Pavyonu’nda sergilenen ve Apollo 12 astronotlarının getirdiği “Ay Kayası”nı kalabalıktan dolayı görememişti. Bu, hayatı boyunca içinde kalan bir pişmanlıktı.
Expo 2025’te bu pişmanlığı gidermek için ABD pavyonuna heyecanla giden Kojima, sonunda bir Ay Kayası ile karşılaşacağını düşündü. Ne yazık ki, buradaki görevliler ona sergilenen kayanın 1970’tekinden farklı olduğunu, bunun Apollo 17 tarafından getirilen başka bir kaya olduğunu fısıldadı. Kojima, “Bir Ay Kayası olduğuna şüphe yoktu, ancak intikamım alınamadı,” sözleriyle kişisel hayal kırıklığını esprili bir şekilde dile getirdi.
Kojima’nın bu denemesi, yalnızca bir oyun efsanesinin ilham kaynaklarını değil, aynı zamanda geçmişin sınırsız vizyonu ile günümüzün maliyet odaklı gerçekliği arasındaki derin farkı da gözler önüne seriyor.
Kaynak: Hideo Kojima'nın Expo 70 hakkındaki orijinal deneme yazısına dair detaylı incelemeye PC Gamer üzerinden ulaşabilirsiniz.
