Amazon'un rekor kıran dizisi Fallout'un ikinci sezonu, hayranları için heyecan verici bir gelişmeyle, serinin en sevilen oyunlarından biri olan Fallout: New Vegas'ın ikonik dünyasına odaklanmaya hazırlanıyor. Ancak bu büyük başarının gölgesinde, yaratıcıların emeğinin karşılığını alıp almadığına dair önemli bir etik tartışma filizleniyor.
Bu devasa başarının ardında, Bethesda'nın kıdemli ismi Todd Howard'ın on yıldan uzun süredir gelen uyarlama tekliflerini reddederek "doğru partneri bulana kadar beklemek" konusundaki kararlı stratejisi yatıyordu. Howard, Hollywood'un dayattığı vasat "video oyunu yönetmenleri" yerine, projeyi Jonathan Nolan (Westworld, The Dark Knight Üçlemesi'nin yardımcı yazarı) gibi üst düzey bir showrunner'a emanet ederek, dizinin sadece fan servisi değil, aynı zamanda yüksek kaliteli bir ana akım yapım olmasını sağladı. Bethesda’nın bu üst düzey yönetmen seçimi ve Todd Howard’ın stratejisine dair detaylı bilgileri Fallout Dizisi: Todd Howard ve Bethesda Yönetmen Seçimi haberimizde inceleyebilirsiniz.
Fallout: New Vegas'ın baş yazarı John Gonzalez, PC Gamer ile yaptığı röportajda, dizinin birinci sezonunu takdir ettiğini belirtse de, kendisinin yarattığı karakterlerin ve hikâye elementlerinin bu devasa prodüksiyonda kullanılmasına rağmen herhangi bir maddi karşılık (telif veya 'residual') almamasıyla ilgili sitemini dile getirdi.
“Çizgi Roman Sanatçıları Gibi Hissettiriyor”
Gonzalez, dizinin başarısını yakından takip ettiğini ve özellikle Brother of Steel’den Maximus karakterinin karmaşık işlenişini beğendiğini ifade etti. Ancak söz telif ve krediye geldiğinde, video oyunu yazarlarının pozisyonunu 20. yüzyılın ortalarındaki çizgi roman yaratıcılarının durumuyla karşılaştırdı.
“Yarattığım karakterlerin başka medyada görünmesi çok tuhaf,” diyen Gonzalez, “Bunun için ne bir kredi ne de bir telif ücreti var. Bu, işe başladığımda anladığım bir şeydi. Bir bakıma video oyunlarında hikaye anlatıcılığı yapmak, 60'lar veya 70'lerde çizgi roman işi yapmaya benziyor. ‘Örümcek Adam'ı sen mi yarattın? Tebrikler.' En azından Steve Ditko’nun kim olduğunu biliyoruz, değil mi? Ama o eser size ait değil. İşinizi bu şartlar altında yapıyorsunuz. Bu tuhaf.”
Bu açıklama, devasa bir küresel başarının (Amazon tarafından finanse edilen bir projenin) arkasında, orijinal yaratıcıların emeğinin nasıl 'iş kiralama' (work-for-hire) sözleşmeleriyle anonimleştiği ve tazminatsız kaldığı tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Sektör Standardı mı, Etik Çıkmaz mı?
John Gonzalez'in durumu, özellikle büyük stüdyolar için çalışan yazarlar, sanatçılar ve tasarımcılar arasında yaygın olan bir endişeyi yansıtıyor. Video oyun endüstrisinde, çoğu içerik yaratıcısı (programcı, sanatçı veya yazar olsun) eserlerini şirket için 'iş kiralama' esasına göre yaratır. Bu, fikri mülkiyetin (IP) tamamının işverene ait olduğu anlamına gelir. Ne kadar başarılı olursa olsun, yazarın uyarlama üzerinden ek gelir talep etme hakkı genellikle yoktur.
Ancak dizinin başarısı ve New Vegas'a yapılan doğrudan atıflar düşünüldüğünde, Gonzalez'in duygusal tepkisi anlaşılır. Tıpkı çizgi roman dünyasında Bill Finger'ın Batman'i yaratmadaki katkısı gibi, video oyunu hikayecilerinin de miraslarının tanınması ve takdir edilmesi, hatta düşük miktarda dahi olsa telif alması, uzun vadede sektör etiğini güçlendirecek bir adım olabilir.
Fallout Evreninin Kalıcı Değeri
Tüm bu eleştirilere rağmen Gonzalez, Fallout'un orijinal yaratıcıları Leonard Boyarsky ve Tim Cain'e olan hayranlığını da dile getirdi. Eşinin diziyi izlerken yaptığı “50'ler gibi hissettiriyor ama aslında 100 yıl sonrası” yorumuna katılan Gonzalez, bu retro-fütüristik 50'ler estetiğinin, evrenin bu kadar büyümesine olanak tanıyan deha bir hamle olduğunu belirtti.
“O adamların yaptığı en parlak şeylerden biri buydu: 50'leri biraz yabancılaştırdılar. Onu tarihi Soğuk Savaş bağlamından çıkardılar. Bu retro 50'ler şeyine kaydırdılar, bu da onlara gerçekten tuhaf ve havalı her şeyi yapma imkanı verdi.”
Gonzalez, 17 Aralık'ta yayınlanacak olan Sezon 2'de New Vegas'ın nasıl yorumlanacağını büyük bir ilgiyle izleyeceğini, ancak mali durumunun bu heyecanı paylaşmayacağını espriyle ekledi.
Kaynak: John Gonzalez'in telif hakları ve Fallout Sezon 2 hakkındaki detaylı yorumları için PC Gamer'daki orijinal haberi inceleyebilirsiniz.
