E.L. Doctorow'un 1975 tarihli kaleidoskopik romanından uyarlanan ve Amerikan halk destanı tadındaki 'Ragtime' müzikali, Broadway sahnesine görkemli bir dönüş yaptı. Lincoln Center Theater Sanat Yönetmeni Lear deBessonet, geçen sonbahar başkanlık seçimleri döneminde New York City Center'da sahnelediği konseri genişleterek, eserin daima güncel olan temalarını ve panoramik kapsamını Vivian Beaumont Tiyatrosu'nun geniş sahnesine taşıyor.
1998'deki orijinal yapımı veya 2009'daki daha mütevazı canlandırması fark etmeksizin, Ragtime, değişimin rüzgarlarının estiği 20. yüzyılın başındaki Amerika'da geçen güçlü ve alegorik bir anlatı sunuyor. Terrence McNally'nin ustaca kaleme aldığı, Doctorow'un yoğun tarihi romanını sahneye uyarlayan libretto, olay örgüsünü net, dinamik ve birleştirici bir yapıya oturtmayı başarıyor.
Üç Ayrı Hayatın Kesişimi ve Zamansız Temalar
Yönetmen deBessonet'in akıcı sahnelemesi, yüzyıl dönümünde hayatlarında köklü değişimlerle yüzleşen üç farklı grubu takip ediyor:
- Orta-üst sınıftan beyaz bir aile.
- Afro-Amerikan bir çift (Coalhouse Walker Jr. ve Sarah).
- Yeni göç etmiş Yahudi dul bir baba ve genç kızı (Tateh).
Müzikal, ırkçılık, göçmenlik, sınıf ayrımı, sanayileşme, sendikaların yükselişi ve kadınların değişen rolleri gibi Amerikan toplumunun ağır meselelerini ele alarak büyük bir yükün altından kalkıyor. Bu arketip karakterler, dönemin hızlı kaosu karşısında ya uyum sağlıyor, ya isyan ediyor ya da yeniliyorlar.
Oyunculukların Göz Kamaştıran Gücü
Ragtime'ın duygusal ağırlığı büyük ölçüde başrol oyuncularının omuzlarında taşınıyor. Joshua Henry (Coalhouse Walker Jr.) güçlü duruşu, yoğun duygusal derinliği ve etkileyici vokalleriyle yapımı zirveye taşıyor. Henry'nin karakteri, aşkı ve trajediyi deneyimleyen başarılı bir müzisyeni canlandırarak gösterinin çapası haline geliyor.
Tiyatronun sağladığı bu derinlikli oyunculuk zemini, televizyon ve sinema yıldızlarının bile zaman zaman sahneye geri dönüşünü teşvik ediyor. Örneğin, uzun süredir 'Outlander' dizisiyle tanınan İskoç oyuncu Sam Heughan, on yıllık ekran kariyerine kısa bir ara vererek köklerine döndü. Heughan, Royal Shakespeare Company’nin (RSC) Shakespeare’in klasik trajedisi 'Macbeth'i 1990’ların Glasgow çete ortamına taşıyan modern yorumuyla tiyatro sahnesine geri adım attı. Bu zorlu ve sert prodüksiyon hakkında daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
Caissie Levy (Anne rolünde) ise 19. yüzyılın görevli eşinden, kendi gücünü keşfeden 20. yüzyıl kadınına dönüşen karakteriyle göz dolduruyor. Brandon Uranowitz (Tateh) ise Letonyalı göçmenin New York'un yoksul mahallelerinden popülist bir sinemacıya yükselişini hem hassas hem de güçlü bir şekilde aktarıyor.
“Müzik, Ragtime'ın birbirine kenetlenen hikayelerini birleştiriyor. Stephen Flaherty’nin zengin bestesi ve Lynn Ahrens’in sözleri, geniş bir Amerikan müzik yelpazesini (ikinci perde disonansa dönse bile) ustalıkla kullanıyor. William David B John’un orkestrasyonları ve koro çalışması nefes kesici.”
Sinema ve Televizyon Müziğinde Yeni Ritimler
Ragtime'ın sahne müziği evrenindeki başarısı devam ederken, film müziği endüstrisinin en prestijli ödüllerinden olan World Soundtrack Awards (WSA) 25. yılını görkemli bir törenle kutladı. Bu gecede, Alman besteci Volker Bertelmann, "Conclave” ve “The Amateur” filmlerine yaptığı etkileyici bestelerle, iki yıl aradan sonra yeniden Yılın Film Bestecisi ödülünün sahibi oldu. Ayrıca, "The Brutalist” filmi için yaptığı çalışmayla Daniel Blumberg Yılın Keşfi ödülünü kazanarak sektörün yükselen yıldızı olarak öne çıktı. Bu önemli başarılar ve tüm ödül kazananlar hakkında daha detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
Eleştirel Bakış: Görkemli Vizyon, Yetersiz Sahneleme
Şeytanın Avukatlığı: Prodüksiyonun Zayıf Noktası
Müzikal, tematik olarak ne kadar güçlü ve oyuncu kadrosu ne kadar superb olsa da, eleştirmenler Vivian Beaumont Tiyatrosu'nun devasa sahnesinde prodüksiyonun yer yer 'yetersiz' kaldığına dikkat çekiyor. Müzikalin hırslı vizyonuna uyacak, hayranlık uyandıran bir sahne tasarımına ihtiyaç duyulurken, bu yalnızca aralıklarla sağlanabilmiş. Ragtime'ın kelimeler, müzik ve hareketlerle yarattığı büyük Amerikan dokusuna rağmen, sahne sanatının bu görkemli çabaya tam olarak ayak uyduramaması, projenin tek kusurlu yönü olarak öne çıkıyor.
Ragtime: Değişimin Ritmini Yakalamak
Ragtime, sadece tarihi bir anlatı değil, aynı zamanda değişimin ritmini duymayı reddedenlerle (Tarihi değişim müziğini duymayan Baba karakteri gibi) bu ritme kendini bırakanlar arasındaki çatışmayı da gözler önüne seriyor. Özellikle Kardeş'in aktivist Emma Goldman'da ilham bulması veya Anne'nin yeni ritme ayak uydurarak kendi özgürlüğünü keşfetmesi, müziğin toplumsal dönüşümdeki rolünü vurguluyor.
Anathemlarla dolu bu müzikal, gösterinin başlangıç numarası ve Coalhouse'un Sarah'yı odasından çıkardığı 'New Music' gibi anlarla zirveye ulaşıyor. Hem güldürü hem de nefes alma anları yaratmak için kaçış sanatçısı Houdini ve ilk anlamsız ünlü Evelyn Nesbitt gibi ikincil karakterlerin kullanımı da, ana temaları kaybetmeden seyirciye rahatlama sağlıyor.
Prodüksiyon Bilgileri
Ragtime, Lincoln Center Theater tarafından sunulan, Tom Kirdahy ve diğer ortak yapımcılarla gerçekleştirilen önemli bir revival'dır.
- Yazar: Terrence McNally
- Müzik: Stephen Flaherty
- Sözler: Lynn Ahrens
- Yönetmen: Lear deBessonet
- Sahne: Vivian Beaumont Theater (1.053 koltuk)
Sonuç olarak, Ragtime, sahnelemedeki bazı aksaklıklara rağmen, güçlü oyuncu kadrosu ve zamansız hikayesiyle izleyicilere görkemli ve duygu yüklü bir Amerikan tablosu sunuyor.
Kaynak: Broadway’in Amerikan Tarihi Panoraması Ragtime Müzikali İncelendi
