Ünlü Türk sinemacı Nuri Bilge Ceylan, İran'ın geleneksel Fajr Film Festivali'nde jüri başkanı olarak yer alması nedeniyle gelen eleştirilere karşı pozisyonunu netleştirdi. Ceylan, bu katılımın İran rejimini desteklemek olarak algılanmaması gerektiğini belirterek, sanat etkinliklerinin politik sınırları aşma fırsatı sunduğunu savundu.

Eleştirilerin Kökeni: Bağımsız Sinemacıların Boykot Çağrısı

İran Bağımsız Sinemacılar Derneği (IIFMA), Ceylan'a açık bir mektup göndererek katılımını yeniden değerlendirmesini istedi. Dernek başkanı Dubai merkezli muhalif yapımcı Kaveh Farnam önderliğindeki grup, festivalin devlet tarafından organize edildiğini ve İran'daki sansür, baskı ile kısıtlamaları gizleyen bir vitrin olduğunu iddia etti. Özellikle 2022-2023 'Kadın, Yaşam, Özgürlük' protestolarında güvenlik güçlerinin yüzlerce muhalifi öldürdüğünü hatırlatarak, bu tür etkinliklerin rejimin normalleşme çabalarının parçası olduğunu vurguladılar. Bu görüşe göre, uluslararası isimlerin katılımı hükümetin kültürel imajını güçlendiriyor.

Ceylan'ın Savunması: Sanat Politikadan Üstündür

Ceylan ise açıklamasında festivalin 40 yılı aşkın tarihine değinerek, geçmişte burada Theo Angelopoulos ile tanıştığını ve Béla Tarr jürisinden ödül aldığını belirtti. Yakın zamanda Tahran'da verdiği ustalık sınıfında İranlı genç sinemacıların tutkusunu gözlemlediğini ifade eden yönetmen, boykotun yerel halkı filmlerden ve karşılaşmalardan mahrum bırakmak anlamına gelebileceğini söyledi.

Her festival karmaşık politik dinamiklere sahiptir. Günümüzde devlet desteği olmadan ayakta kalan festival neredeyse yok. Politik nedenlerle katılımı reddetmek, sanatı politikaya kurban etmektir. Festival katılımı hükümet desteği olarak yorumlanmamalı, halklar arası sınırları aşan bir kültür köprüsü olarak görülmelidir. - Nuri Bilge Ceylan

Karşıt görüşler ise Ceylan'ın idealist yaklaşımını eleştiriyor: Eleştirmenler, uluslararası prestijli isimlerin katılımının rejime meşruiyet kazandırdığını ve sanatçıların sessiz kalarak baskılara göz yumduğunu düşünüyor. Bu tartışma, sanat ve siyaset kesişiminde boykotların etkinliği üzerine daha geniş bir sohbeti tetikleyebilir. Özellikle İran gibi ülkelerde sinemacılar için festival katılımı, sansür altında üretim yapan yerel yeteneklere umut ışığı olabilir mi, yoksa dolaylı bir onay mı? Uzmanlar, bu tür etkinliklerin diplomatik bir rol oynayabileceğini, ancak insan hakları ihlallerini göz ardı etmemek gerektiğini belirtiyor.

Fajr Festivali, Şiraz'da düzenleniyor ve İran sinemasının önemli vitrinlerinden biri. Ceylan'ın kararı, Türk sinemacıların uluslararası arenadaki konumunu da güçlendirebilir, fakat etik tartışmaları alevlendirdi.

Kaynak: Variety