Suudi Arabistan'ın Jeddah şehrinde düzenlenen Kızıl Deniz Film Festivali, 4-13 Aralık tarihleri arasında 5. kez kapılarını açmaya hazırlanıyor. Festival, Perşembe günü Mısır kökenli İngiliz oyuncu Amir El Masry'nin başrolünde yer aldığı boks biyografisi Giant ile perde açıyor; film, efsanevi İngiliz-Yemenli tüy siklet şampiyonu 'Prens' Naseem Hamed'in hikayesini Pierce Brosnan'ın antrenör rolüyle anlatıyor. Bu yıl festival, uluslararası programlar direktörü Fionnuala Halligan'ın liderliğinde büyük bir dönüşüm yaşıyor. Deneyimli küratör Halligan, ekibiyle birlikte programlamayı yenileyerek Asya sinemasını yarışma bölümüne dahil etti ve yıl boyu etkinlikler için zemin hazırlıyor.
Yeni Programlama Ekibinin Gücü
Halligan, Macau Film Festivali'nden eski ortağı Mike Goodridge, Toronto küratörü Giovanna Fulvi, MAMI Mumbai'nin eski sanat direktörü Deepti D’Cunha gibi isimlerden oluşan tamamen yeni bir ekip kurdu. Arap programlar direktörü Antoine Khalife ile yakın işbirliği yapan Halligan, iki bölüm arasında köprüler kurdu. Khalife, bu sezonun Arap filmlerinin en güçlülerinden biri olduğunu vurguluyor: Ameer Fakher Eldin'in Yunanı ve Shahad Ameen'in Hijrası öne çıkıyor.
Öne Çıkan Filmler
- Hijra ve Roqia (Venedik ödüllü yapımlar)
- A Sad and Beautiful World (Lübnan'ın Oscar adayı)
- Sink (Zain Duraie, Ürdün - mental sağlık ve annelik temalı)
- Filistin yapımları: Palestine 36, All That’s Left of You, The Voice of Hind Rajab
- Uluslararası: The Secret Agent, Sirât, Desert Warrior (Anthony Mackie, Ben Kingsley ve Aiysha Hart'lı MBC Studios yapımı)
- Dünya prömiyerleri: The Stories ve Noor
Bu filmler, festivalin çeşitliliğini ve kalitesini yansıtıyor; ancak bölgesel çatışmaların gölgesinde kalmamaları için sinematik değerleri ön plana çıkarıyor. Jüri Başkanı Oscar ödüllü Sean Baker ('Anora'), masterclass'lar Adrien Brody, Aishwarya Rai Bachchan ve Giancarlo Esposito'dan.
Bölgesel Çatışmaların Sinemaya Etkisi
Khalife, Filistin ve Sudan'daki savaşların Arap sinemasını derinden etkilediğini belirtiyor. Birçok film, aile, kimlik ve geçmişe odaklanarak politik temalara kayıyor. Örneğin, Cezayir korku filmi Roqia, 90'ların karanlık yıllarını işliyor. Ancak Khalife, konunun ötesinde sinematik kalitenin önemli olduğunu savunuyor:
'Savaşlar filmleri etkilese de, asıl güç sinema sanatında yatıyor.'Karşıt görüşte ise bazı eleştirmenler, bu temaların filmleri propaganda aracı haline getirebileceğini düşünüyor; dengeli bir programlama, sanatsal çeşitliliği korumalı.
Kültürel Uyum ve Sansür Tartışmaları
Festival, yerel kültürel normlara saygı göstererek bazı filmlerde değişikliklere gidiyor. Kleber Mendonça Filho'nun The Secret Agent filminde eşcinsel ilişki sahnesi Suudi seyircisi için kesilecek. Festival yetkilileri, yönetmen onayıyla standart Orta Doğu düzenlemeleri uygulandığını açıklıyor. Halligan, Suudi toplumunda açılma olduğunu ve yerli filmlere ilginin arttığını söylüyor. Buna karşın, ifade özgürlüğü savunucuları bu uygulamaları sansür olarak nitelendirerek, uluslararası festivallerin evrensel standartlara uyması gerektiğini savunuyor. Bu durum, festivalin küresel itibarını etkileyebilir mi? Gelecekte daha esnek yaklaşımlar beklenebilir.
Festivalin geleceği parlak: Yıl boyu Jeddah Culture Square etkinlikleri ile yerel seyirciyi çekmek hedefleniyor. Souk pazarı, direktörü Holly Daniel'in 'daha büyük' olarak nitelendirdiği rekabetçi edisyonunda 45 ülkeden 160'tan fazla şirketle rekor kırarken, exhibitor sayısı 142'den 166'ya yükselmiş (%70'i yeni), 13 ülke pavilyonuyla çeşitlilik artmış; katılım yüzde 25 artarak 5.000'e yaklaştı. Netflix, Amazon, Disney ve MBC gibi devlerin üst düzey yöneticileri de Jeddah'a akın edecek. Bu, Suudi sinema endüstrisini güçlendirerek bölgeyi bir sinema merkezi haline getirebilir, ancak tam kapasite doluluk için daha fazla çaba gerekecek.
Kaynak: Variety, Kızıl Deniz Film Festivali Giant ile Suudi Sineması Büyümesi, Kızıldeniz Souk 2025 Holly Daniel Daha Büyük Rekabetçi Edition
