Endonezya'nın Tana Toraja bölgesinde geçen gözlemci belgesel 'Aluk', bir ailenin üç neslini yedi yıl boyunca takip ederek ataerkil figürlerinin kaybı ve topluluğun belirsiz geleceğini ele alıyor. Yönetmen Chris C.F'nin imzasını taşıyan yapım, Avustralya-Endonezya ortak yapımı olarak Jogja-NETPAC Asya Film Festivali'nin (JAFF) Future Project bölümüne seçildi.

Ailenin Hikayesi ve Aluk To Dolo Geleneği

Belgesel, dede Ne’ Minda, anne Ma’ Adel, amca Pong Kenny ve oğul Marsel'den oluşan aile üyelerinin günlük yaşamlarını mercek altına alıyor. Ne’ Minda, atalarının Aluk To Dolo ritüellerini Marsel'e aktarırken, bu gelenek çevresel dengeyi koruma üzerine kurulu bir felsefeyi yansıtıyor. Tana Toraja'da hâlâ bu ritüelleri sürdüren az sayıda köyden biri olan ailelerinin topluluğu, Hristiyanlığa geçen nüfus, gençlerin adalara göçü ve iklim değişikliğinin tarıma etkisi gibi zorluklarla boğuşuyor.

Yapım, annenin ve amcanın hikayeleri üzerinden nesiller arası ikilemleri işliyor: Köyde kalmak mı yoksa refah için ayrılmak mı? Bu seçimlerin getirdiği fedakarlıklar, emek, sevgi ve kayıp temalarıyla derinleşiyor. Ne’ Minda'nın 2023 sonundaki vefatı, belgeselin duygusal zirvesini oluşturuyor.

Yönetmenin Ölümle Yüzleşmesi ve Üretim Süreci

Chris C.F, projeye dünya genelinde ölüm ritüellerini araştırarak başladı. Kendi dedesinin açık tabut töreninden etkilenen yönetmen, Avustralya'daki steril ölüm süreçlerine karşı Toraja'nın kutlamalı yaklaşımını keşfetti. 2017'de ilk ziyarette Ne’ Minda ile tanışan ekip, 2019 ve 2022'de dönerek çekim yaptı. COVID-19 pandemisinin yarattığı kesintiye rağmen, 2023'te yalnız dönen Chris C.F, Ne’ Minda ile son kez buluştu. Aile, 2024 cenaze törenine ekibi davet ederek projenin devamını teşvik etti.

“Aluk, Ne’ Minda'ya bir övgü ve topluluğun toprağa bağlılığını anlatan bir çalışma olacak. Mistik unsurlara yaslanmadan, günlük emeğe ve insan ilişkilerine odaklanıyor.” – Chris C.F

Eleştirel Bakış: Koruma mu, Modernleşme mi?

Belgesel, Aluk To Dolo gibi geleneklerin erozyona uğradığı bir dönemde kültürel mirası vurgular nitelikte. Ancak karşıt görüşler de dikkate değer: Gençlerin göçü, ekonomik fırsatlar sunarken topluluğu canlandırabilir. İklim değişikliği tarımı vururken, modern tarım teknikleri dengeyi sağlayabilir mi? Bu yapım, izleyiciye hem nostalji hem de değişimin kaçınılmazlığını sorgulatıyor. JAFF Future Project gibi platformlar, Asya-Pasifik sinemasında bağımsız projelere destek vererek dağıtım yollarını açıyor.

JAFF Market, 29 Kasım-1 Aralık tarihlerinde Yogyakarta'da düzenlenecek ve ekip yeni işbirlikleri arayacak. Endonezya sineması korku filmlerinin hakimiyetinde olsa da, duygusal derinlik taşıyan yapımlar yavaş yavaş dikkat çekmeye başlıyor; bu, Netanya Yemima'nın 'To My Dearest, My Dear' zaman yolculuğu draması ve Luhki Herwanayogi'nin Our Son aile dramı gibi projelerle birlikte belgesel türünün ve Endonezya sinemasının çeşitlenmesinin yükselişine işaret edebilir.

Kaynak: Haber, Variety tarafından ilk kez duyurulmuştur.