Amerikan sanatının köşe taşlarından biri olan 'Ragtime' müzikali, yıllar sonra Broadway sahnesine görkemli bir dönüş yaptı. E.L. Doctorow’un 1975 tarihli panoramik romanından uyarlanan bu eser, 20. yüzyılın başındaki Amerika’nın toplumsal çalkantılarını, umutlarını ve hayal kırıklıklarını sahneye taşıyor. Lincoln Center Tiyatrosu’nun sanat yönetmeni Lear deBessonet’in vizyonuyla canlanan bu yapım, özellikle son dönemde yaşanan küresel ve toplumsal değişimler göz önüne alındığında, zamansız temalarıyla dikkat çekiyor.
Orijinal 1998 yapımının ihtişamına ya da 2009'daki daha mütevazı sahnelemeye kıyasla, deBessonet'in yönetimi, geçtiğimiz yıl New York City Center'da sahnelenen konser tarzı prodüksiyonun geliştirilmiş ve genişletilmiş bir versiyonunu sunuyor. Bu akıllıca bir tercih, zira 'Ragtime' sadece bir müzikal değil; ırkçılık, göçmenlik, sınıf eşitsizliği ve sanayileşmenin yükselişi gibi Amerikan toplumunun en ağır konularını ele alan bir halk destanı niteliğinde.
Üç Ayrı Hikaye, Tek Bir Amerika
Yazar Terrence McNally, Doctorow’un yoğun tarihi içeriğini sahneye uyarlarken, olay örgüsünü üç farklı toplumsal grubun kesişen kaderleri üzerine kuruyor. Bu üç ana hikaye, dönemin kaotik ruhunu yansıtıyor:
- Beyaz Üst Orta Sınıf Aile: Geleneklerine sıkı sıkıya bağlı Baba (Colin Donnell), değişimin müziğini anlamakta zorlanırken, Anne (muhteşem bir performans sergileyen Caissie Levy) 19. yüzyıl eşi rolünden sıyrılıp kendi iradesini keşfeden güçlü bir 20. yüzyıl kadınına dönüşüyor.
- Afro-Amerikan Çift: Karizmatik ve başarılı bir müzisyen olan Coalhouse Walker Jr. (Joshua Henry) ile Sarah (Nichelle Lewis) arasındaki trajik aşk hikayesi, ırksal adaletsizliğin acımasızlığını gözler önüne seriyor. Henry’nin güçlü varlığı ve vokalleri, yapımın adeta çıpası olarak nitelendiriliyor.
- Yahudi Göçmen: Letonyalı bir göçmen olan Tateh (Brandon Uranowitz), sefalet içindeki konutlardan fabrika sömürüsüne ve nihayetinde popülist bir film yapımcısı olarak yükselişine uzanan zorlu yolculuğunu başarıyla canlandırıyor.
Eleştirel Bakış: Görkemin Yanında Eksik Kalan Sahne Sanatları
Müzikal, Flaherty ve Ahrens'in geniş bir Amerikan müzik yelpazesinden beslenen zengin partisyonuyla duygusal yoğunluğu doruğa taşıyor. Ancak bu yapımın aldığı en önemli eleştiri, Vivian Beaumont Tiyatrosu’nun devasa sahnesinde zaman zaman görsel ihtişamdan yoksun kalması. Yapımın amaçladığı 'hayranlık uyandıran sahne sanatlarına' yalnızca aralıklarla ulaşılabildiği belirtiliyor.
'Ragtime'ın görkemli hedeflerine ulaşabilmesi için sadece zengin setlere değil, bu tutkuyu yansıtacak çarpıcı sahne zanaatına ihtiyacı var. Bu yeniden canlandırmada, müzikal ve oyunculuk parlasa da, sahne tasarımı bu devasa destanın her anına eşlik etmekte zorlanıyor.
Öne Çıkanlar: Güçlü Performanslar ve Unutulmaz Müzikler
Özellikle Joshua Henry’nin Coalhouse Walker Jr. rolündeki olağanüstü performansı ve Caissie Levy’nin 'Back to Before' şarkısındaki dönüşümü, eleştirmenler tarafından ayakta alkışlanıyor. Koreograf Ellenore Scott'ın açılış sahnesi, karakterler arasındaki gerilimi daha en baştan belirlemedeki başarısıyla unutulmaz anlar yaratıyor. Komediyi ve temaları hafifletme ihtiyacını Houdini ve Evelyn Nesbitt gibi ikincil karakterler (Amerika'nın belki de ilk anlamsız ünlüsü) üzerinden ustaca dengeleyen yapım, ağır konuları sindirilebilir kılıyor.
Prodüksiyon Detayları
Bu büyük prodüksiyon, Lincoln Center Tiyatrosu’nun öncülüğünde, Terrence McNally’nin kitabı, Stephen Flaherty’nin müziği ve Lynn Ahrens’in şarkı sözleriyle hayat buldu. Yönetmenliğini Lear deBessonet’in üstlendiği gösterinin ana kadrosunda Joshua Henry, Colin Donnell, Caissie Levy ve Brandon Uranowitz gibi isimler yer alıyor.
Tiyatro dünyası, sadece Broadway’de sergilenen bu tür büyük müzikallerle değil, aynı zamanda sinema ve televizyon yıldızlarının köklerine dönüşüyle de canlılığını koruyor. Örneğin, popüler 'Outlander' serisindeki Jamie Fraser karakteriyle tanınan İskoç oyuncu Sam Heughan, yoğun ekran kariyerine ara vererek Royal Shakespeare Company’nin (RSC) 'Macbeth' prodüksiyonuyla sahnelere geri döndü. Heughan'ın güçlü tiyatro geçmişi ve bu modern, 1990'lar Glasgow'u temalı 'Macbeth' yorumundaki rolü hakkında daha fazla bilgi edinmek için Sam Heughan’ın tiyatro dönüşü haberimize göz atabilirsiniz.
***
Kaynak: Bu haber metni, Variety'nin Broadway'deki 'Ragtime' müzikali incelemesine dayanarak hazırlanmıştır. Detaylı orijinal incelemeye buradan ulaşabilirsiniz: Ragtime Broadway İncelemesi.
