Siyasetin, aile içi sohbetlerden ya da günlük yaşamdan tamamen ayrı bir kavram olduğu fikri, hem ironik hem de tehlikeli derecede aşındırıcıdır. Polonyalı yönetmen Jan Komasa'nın son filmi Anniversary, bu gerçeği keskin bir şekilde ele alıyor. Film, artan distopik bir siyasi ortam fonunda geçen bir aile draması olarak konumlanıyor ve otoriterliğin tehdidiyle parçalanan bir ailenin (ve ülkenin) aciliyetini gözler önüne seriyor. Film, keskin bir hiciv ile karanlık bir mesel arasında gidip gelirken, günümüz dünyası için son derece güncel bir tartışma başlatıyor.
Mükemmel Görüntünün Çatlaması: Taylor Ailesi
Hikaye, Washington D.C. yakınlarındaki zengin bir Virginia banliyösünde yaşayan Paul (Kyle Chandler) ve Ellen Taylor’ın (Diane Lane) 25. evlilik yıldönümü kutlamasıyla başlıyor. Restoran sahibi Paul ve akademisyen Ellen, dört çocuklarını (Anna, Cynthia, Josh ve Birdie) tek çatı altında toplamanın sevincini yaşıyorlar. Başlangıçta kusursuz görünen bu 'Amerikan Rüyası' tablosu, büyük aile dramalarında sıkça rastlanan bir motifle kısa sürede çatlamaya başlıyor.
Aile bir araya geldiğinde, dış dünyanın sorunlarının kapı dışında kaldığı yanılsaması, Josh’un yeni kız arkadaşı Liz’in (Phoebe Dynevor) gelişiyle paramparça oluyor.
Katalizör ve Chekhov’un Silahı: “Değişim”
Josh’un nişanlısı Liz, ilk başta iyi bir izlenim bırakmaya çalışan masum bir figür gibi görünse de, kısa sürede asıl amacının Ellen ile eski bir akademik husumeti çözmek olduğu anlaşılıyor. Yıllar önce bir siyasi anlaşmazlıkta karşı karşıya gelen ikili arasında gerilim yüksektir. Bu gerilimin asıl fitili ise Liz'in yazdığı “The Change” (Değişim) adlı kitap oluyor. Bu hırslı provokasyon, görünüşte gücü halka geri veren, ancak perde arkasında gölgeli şirketlerin çıkarlarına hizmet eden tek partili bir hükümet sistemini savunmaktadır.
Komasa, aileyi adeta tüm ülkenin bir mikrokozmosu olarak kullanıyor. Özgür ruhlu komedyen Anna, dürüst avukat Cynthia ve genç bilim insanı Birdie gibi Amerikan toplumunun farklı katmanlarını temsil eden karakterler, Liz'in otoriter ideolojisinin yavaşça yayılan etkisine karşı tepki veriyor. Başarısız romancı Josh ise, Liz'in siyasi danışmanlık/lobicilik dünyasına çekilerek, ailenin bölünmesini hızlandırıyor.
Dört Yıllık Karanlık Dönüşüm
Film, ilk yıldönümü partisini geride bırakarak, sonraki dört yıl boyunca her yıl aynı banliyö evinde buluşan Taylor ailesini takip ediyor. Bu epizodik yapı içinde, Liz’in kitabının başarısı ülkeyi ve Taylors’ın kendi hayatlarını nasıl dönüştürdüğüne şahit oluyoruz. Çevredeki evlerde beliren 'Değişim' bayrağı (kırmızı şeritlerin ortasında yıldızlar) gibi görsel detaylarla, Amerika’nın yavaşça otoriter bir çizgiye kaydığı hissi izleyiciye aktarılıyor.
Oyuncu kadrosu, filmin gitgide kötüleşen ve sokağa çıkma yasaklarıyla çevrili dünyasına sağlam bir zemin sağlıyor. Dylan O’Brien, kendi başarısına körü körüne hayran, kibirli bir genç adamı canlandırırken, Phoebe Dynevor ise kişisel küskünlüklerin (eski bir kampüs anlaşmazlığı) en keskin siyasi provokasyonların itici gücü olabileceğini hatırlatan dokulu bir kötü karaktere hayat veriyor. Madeline Brewer’ın kadroda olması bile (The Handmaid’s Tale'daki rolüyle tanınması nedeniyle), 'Anniversary’nin' gittiği yönü önceden işaret ediyor. Bu eğilim, Japon anime dünyasında da güçlü distopik yapımlarla karşılık buluyor. Örneğin, Kuribayashi Kazuaki'nin yönettiği, fütüristik savaş dinamiklerini feodal Japonya imgeleriyle birleştiren Killtube gibi Battle Royale konseptli filmler, katı hiyerarşiler ve devlet kontrolündeki yayın platformları aracılığıyla modern otoriter rejimleri sorguluyor. Japon anime Killtube'un distopya ve hayatta kalma mücadelesi temalarıyla ilgili daha fazla detayı Nexus Haber'de okuyabilirsiniz.
Eleştirel Denge: Odak Dağınıklığı ve Bitmeyen Gerilim
Filmin zamanlaması ve güncelliği tartışılmaz olsa da, incelemeler filmin odak sorununa dikkat çekiyor. Dağınık olay örgüsü ve işi batmakta olan bir girişim, çok ileri giden bir stand-up şakası veya gizli direniş hücreleri gibi çok sayıda alt plan nedeniyle film, zaman zaman ana odağını kaybediyor. Eleştirmenler, son perdede heyecan verici bir gerilime dönüşse bile, filmin toplumsal eleştirisinin bazen çok dağınık ve belirsiz kaldığını belirtiyorlar. Ancak bu dağınıklık bile, siyasi krizlerin karmaşıklığını ve çok yüzlülüğünü yansıtması açısından ilginç bir yorum sunabilir.
Künye Bilgileri
- Yönetmen: Jan Komasa
- Senaryo: Lori Rosene-Gambino (Hikaye: Jan Komasa, Lori Rosene-Gambino)
- Oyuncular: Diane Lane, Kyle Chandler, Madeline Brewer, Zoey Deutch, Phoebe Dynevor, Mckenna Grace, Dylan O’Brien.
Kaynak: Film incelemesi detayları için Variety'nin derinlemesine analizine göz atabilirsiniz: Variety Film İncelemesi
